Coğrafya Dünyası
  Türkiye'nin Su Varlığı
 
TÜRKİYE’NİN SU VARLIĞI
 
Su, yeryüzünde canlı hayatı için vazgeçilmez bir unsurdur. Geçmişte büyük medeniyetlerin Fırat, Dicle, Ganj ve İndüs havzalarında kurulmaları tesadüf değildir.
Çeşitli su kaynaklarına sahip olan Türkiye Orta Doğu'daki komşuları arasında su potansiyeli en zengin ülkedir
Türkiye deniz ulaşımı bakımından oldukça elverişli şartlara sahiptir. Üç tarafı
denizlerle çevrili olan ülkemizin kıyı uzunluğu 8333 km'dir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları deniz ulaşımı açısından ülkemiz için oldukça avantajlı bir durum sağlamaktadır.
Türkiye, ortalama yükseltisi oldukça fazla olan bir ülkedir (1132 m). Engebeli bir yapıya sahip olup yükselti, batıdan doğuya doğru gidildikçe artar. Akarsularımızın yatak eğimleri ve akış hızları fazladır. Bu nedenle taşımacılığa elverişli değillerdir. Hidroelektrik enerji potansiyelleri yüksektir.
Türkiye, sıcak su kaynakları açısından dünya sıralamasında ilk 7'ye girmektedir. Bu zenginliğin nedeni, Anadolu'nun aktif bir tektonik yapıya sahip olmasıdır. Türkiye'deki sıcak su kaynaklarının dağılışı, fay hatları ve volkanik alanlar ile paralellik gösterir. Batı Anadolu, Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları boyunca birçok sıcak su kaynağı mevcuttur.
Ülkemizde çok sayıda göl vardır. Dışa akışlı göllerin suları tatlı (Beyşehir Gölü), dışa akışı olmayan göllerin ise suları tuzludur (Tuz Gölü ve Acı Göl).
Türkiye'de yazın kuraklığa bağlı olarak göllerin su seviyelerinde azalmalar görülür. Göl sularının kimyasal özellikleri ise, gölü besleyen kaynakların kimyasal özelliğine, iklime ve göl çanağındaki kayaçların özelliklerine göre değişir. Van Gölü, Acıgöl, Suğla ve Kovada göllerinin suları tuzlu veya sodalıdır
Bilgi Notu
Türkiye su sporları (rafting, kano ve su kayağı) bakımından önemli bir potansiyele sahiptir. Yeryüzünün en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri dünyaca tanınmaktadır.
Türkiye'de akarsular üzerinde kurulu olan barajlar sayesinde önemli ölçüde hidroelektrik enerji üretilmektedir. Türkiye hidroelektrik enerji potansiyeli bakımından Avrupa'da, Rusya ve Norveç'ten sonra üçüncü sırada yer alır.
GAP


GAP, Türkiye'nin en büyük dünyanın da önde gelen bölge kalkınma projelerinden biridir. Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde yapımı süren baraj, hidroelektrik enerji santralleri, sulama tesisleriyle kentsel ve kırsal alt yapı (ulaştırma, sanayi, eğitim, sağlık, konut, turizm, tarım vb.) yatırımlarını da kapsayan sürdürülebilir bir kalkınma projesidir.
 
TÜRKİYE’NİN AKARSULARI

         Akarsuların genel özellikleri:
1-Akarsularımızın debisi yüksek değildir.
2-Akarsularımızın akış hızı yüksektir.
3-Akarsularımızın rejimi düzensizdir.
4-Bazı akarsularımız kaynağını dışarıdan alır.
Asi, Meriç  
Bazı akarsularımız da Türkiye’de doğar, dışarıda denize dökülür.
Fırat, Dicle, Aras, Kura, Çoruh
5-Akarsularımızdan şu şekilde yararlanılır.
-İçme suyu, Sulama, Turizm, Balıkçılık, Enerji üretimi

BAŞLICA AKARSULARIMIZ
1- Karadeniz’e dökülenler
Çoruh, Harşit, Yeşilırmak, Kızılırmak, Bartın çayı, Yenice, Sakarya.
2- Marmara Denize Dökülenler  :
Susurluk.
3-Ege Denizine Dökülenler:
Meriç, Bakırçay, Gediz, K.Menderes, B.Menderes.
4-Akdenize dökülenler:
Aksu, Manavgat, Göksu, Seyhan, Ceyhan.
5-Basra körfezine dökülenler:
Fırat, Dicle.
6-Hazar Denizine Dökülenler:
Kura, Aras

AKARSULARIMIZIN REJİMLERİ:

Akarsu rejimi: Akarsuyun debisinin yıl içersinde gösterdiği alçalma yükselme halindeki seviye değişikliğidir.
Akarsuyun debisi: Akarsuyun her hangi bir yerindeki enine kesitinden 1sn’yede gecen su miktarına debi denir.
                Debiye etki eden faktörler:
1) İklim (yağış-sıcaklık) 2) Bitki örtüsü 3) Havzadaki büyük kaynaklar ve yer altı suları 4) Yatağın geçirimliliği
5) Dağlardaki kar kalınlığı 6) Göller 7) İnsan

                 Rejime etki eden faktörler
1) Yağış rejimi 2) Yağış biçimi 3) Akarsu kaynağı 4) Sıcaklık ve buharlaşma  
5) Havzanın genişliği 6) Arazinin şekli ve eğimi

AKARSU REJİM TİPLERİ

a) Yağmur Suları İle Beslenen Akarsular: Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde, akarsularda yazın seviye düşmesi, kışında seviye yükselmesi görülür. Karstik kaynaklarla beslenen akarsularda, seviye düşmesi fazla olmaz. Akdeniz akarsu rejimi, barajın olmadığı akarsu veya kolunda görülür. Örnek: Baraj olan
Seyhan-Ceyhan-Gediz-Manavgat gibi akarsular doğal özelliğini kaybetmiştir.

b) Kar ve Buz Suları İle Beslenenler: Bu rejim, yağışın büyük bölümünün kar şeklinde düştüğü yüksek dağlardan kaynağını alan akarsularda görülür. Örnek: D. Karadeniz ve D. Anadolu akarsuları. Bu tip akarsularda, akım seviyesi Mart- Ağustos arasında yükselir, kışın düşer.

c) Kaynak sularıyla beslenenler: Örnek: Manavgat ve Köprücay’dır.

d) Gölden çıkan akarsular:
                 1-Beyşehir gölünden çıkan ve Konya arazisini sulayan Çarşamba suyu
                 2-Eğirdir gölünden çıkan Kovada çayı.
                 3-Manyas gölüne ulaşıp, tekrar gölden çıkan Kocaçay
                 4-Ulubat gölünü ulaşıp tekrar gölden çıkan Kemalpaşa- Orhaneli
                 5-Erzurum ovasının doğu ve güneyindeki bataklık ve göllerden çıkan Karasu
                 6-Çıldır gölünden çıkan Arpaçay

e) Karma rejimli akarsular: Ülkemizdeki büyük akarsulardan Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Fırat ve Dicle önemli karma rejimli akarsulardandır. Bu tür akarsular, farklı iklim bölgelerinden beslenir.

TÜRKİYE’DE GÖLLER VE OLUŞUMLARI
 
Ülkemizde dağlarda bulunan küçük göllerle birlikte 120'den fada doğal göl, 555 kadar baraj gölü bulunmaktadır. Türkiye'de göllerin toplandığı başlıca dört bölge vardır:
Göller Yöresi (Eğirdir, Burdur, Beyşehir ve Acıgöl),
Güney Marmara (Sapanca, İznik, Ulubat, Kuş Gölleri),
Van Gölü ve çevresi,
Tuz Gölü ve çevresi.
 
Göller; sularının tatlı, acı ve tuzlu olması bakımından farklılık gösterirler. Bu durum;
     a) Gölün genişliği ve derinliği
      b) Gölün dışarıyla bağlantısı olup olmadığına
      c) Bulunduğu yerin, iklim özelliklerine bağlıdır.
TÜRKİYE’NİN GÖLLERİ
I)Doğal Göller
 A)Tektonik Göller: Tuz Gölü,Sapanca Gölü,İznik Gölü,Manyas (Kuş) Gölü,Burdur Gölü, Eber Gölü,Akşehir Gölü,Hazar Gölü.
 B)Karstik Göller:Salda Gölü,Kestel Gölü,Karagöl Gölü,Kızören Gölü,Timraş Gölü,Akgöl
 C)Buzul Gölleri:Aynalı Göl,Kilimli Göl,Karagöl
 D)Volkanik Göller:Nemrut Gölü,Acıgöl,Meke Tuzlası,Gölcük
 E)Set Gölleri. a)Heyelan Set Gölü:Tortum Gölü,Sera Gölü,Abant Gölü,Yedigöller
    b)Kıyı Set Gölleri:Büyük Çekmece Gölü,Küçük Çekmece Gölü,Bafa (Çamiçi)Gölü,Köyceğiz gölü
    c)Volkanik Set Gölü:Erçek Gölü,Nazik Gölü,Haçlı Gölü,Çıldır Gölü,Balık Gölü
    d)Alüvyal Set Gölü.Mogan Gölü,Eymir Gölü
II)Karma Oluşumlu Göller: Van Gölü,Eğiridr Gölü,kovada Gölü
III) Yapay (Baraj) Göller: Keban Baraj Gölü,Atatürk Baraj Gölü,Hirfanlı Baraj Gölü,Karakaya Baraj Gölü, Altınkaya
 
   
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=